Азат Перуашев

Жалпы мәлімет

Жалпы мәлімет

Перуашев Азат Тұрлыбекұлы 1967 жылдың 8 қыркүйегінде туған.

Әйелі — Демидова Дина Төлегенқызы.Орал мемлекеттік университетін бітірген. Горький атындағы Қазақ мемлекеттік университетін «Саясаттанушы» мамандығы бойынша, ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару ұлттық жоғары мектебін «Мемлекеттік басқару менеджері» мамандығы бойынша және Жетісу экономикалық институтын «Экономист-менеджер» мамандығы бойынша тәмамдаған.

Еңбек жолы:
• 1991 — Қазақстан Компартиясы Панфилов аудандық комитетінің нұсқаушысы.
• 1992 — Талдықорған облыстық әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі.
• 1996 — ҚР Президенті Әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі.
• 1998 — «Қазақстан алюминийі» АҚ Бас директорының орынбасары.
• 1999-2006 — Қазақстан Азаматтық партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы.
• 2001-2005 — «Қазақстан алюминийі» АҚ вице-президенті.
• 2006-2011 — «Атамекен» Одағы» Қазақстан Ұлттық Экономикалық палатасының басқарма төрағасы, «Нұр Отан» ХДП Саяси кеңесі Бюросының мүшесі.
• 2011 жылдың шілдесінен — «Ақ жол» Қазақстан демократиялық партиясының төрағасы.

Әртүрлі партия — түбі бір

Әртүрлі партия — түбі бір

Азат Перуашев — қазақстандық шартты оппозицияның өкілі. Ол Нұрсұлтан Назарбаевқа деген қарым-қатынасы жақсы екенін ешқашан жасырмаған, режимді құлатуды ойламаған және халықты бір-біріне қарсы қоймаған.

1998 жылы қарашада Ақтөбеде Қазақстанның Азаматтық партиясының құрылтай съезі өтті, онда Азат Перуашев бірінші хатшы болып сайланды. Бір айдан кейін Әділет министрлігі жаңа партияны тіркеді. ҚАП «демократиялық құқықтық мемлекет құруды, азаматтық қоғам институттарын қалыптастыруды, мемлекеттілікті нығайту мен дамытуды» жақтады. ҚАП мүшелерінің басым бөлігін тау-кен өндіру, металлургия өнеркәсібінің ірі кәсіпорындарының жұмысшылары мен қызметкерлері болды.

Азаматтық партия 2001 жылдың күзінде демократиялық қайта құрулардың қажеттілігі туралы мәлімдеген бір топ жас шенеуніктің бастамасымен құрылған «Қазақстанның демократиялық таңдауы» (ҚДТ) қозғалысының саяси оппоненттері ретінде әрекет еткен бағынышты партиялардың бірі болды.

Азаматтық партия Аграрлық партиямен бірігіп, 2004 жылдың маусымында «АИСТ» (Еңбекшілердің аграрлық-индустриялық одағы, орысша атауы — Аграрно-индустриальный союз трудящихся) сайлауалды блогын құрды. Блок құрылған кезде Азат Перуашев Президент алдындағы партияларды сайлауға қатысу үшін біріктірудің бастамашысы Президент Назарбаев болғанын айтты. 2004 жылдың күзінде өткен сайлаудың ресми нәтижелеріне сәйкес «АИСТ» блогы Парламент Мәжілісіне өтті.

2005 жылы Қазақстандағы президенттік сайлау кезінде Азат Перуашев президенттікке кандидат Нұрсұлтан Назарбаевтың сенімді өкілі болды.

150 мың халқы бар азаматтық партия 2006 жылдың қараша айында «Отан» партиясымен бірікті. Бұған дейін «Асар» партиясы да «Отан» партиясына қосылды. Азат Перуашев «Отан» саяси бюросының мүшесі болды. Кейін «Атамекен» Ұлттық Кәсіпкерлер палатасының басшысы болып тағайындалды.2005 жылы «Ақ жол» партиясының бөлінуі кезінде ол жаңадан құрылған «Нағыз Ақ жол» партиясының бастамашыларын сынға алды.
«Олар "Ақ жол" партиясының атауын алғысы келеді. Менің ойымша, бұл «Ақ жол» ресми партиясына зиянын тигізеді», — деді Азат Перуашев.
«Олар "Ақ жол" партиясының атауын алғысы келеді. Менің ойымша, бұл «Ақ жол» ресми партиясына зиянын тигізеді», — деді Азат Перуашев.
6 жылдан кейін ол «Нұр Отаннан» «Ақ жолға» ауысып, партия төрағасы болды.

2012 жылғы қаңтардағы парламенттік сайлау кезінде «Ақ жол» партиясынан кандидаттардың партиялық тізіміне бірқатар танымал жазушы мен ақын енгізілді. Алайда, жарнама-насихат мақсатында тартылған ақындар мен жазушылардың ешқайсы Парламентке өткен жоқ. Ресми нәтижелерге сәйкес, «Ақ жол» партиясы парламентте сегіз орын алды. Азат Перуашев пен партиялық тізімдегі бірнеше кәсіпкер мандат иесі болды.

Кейін ақын Серік Тұрғынбекұлы «Ақ жол» партиясы қабылдаған «Алаш» бағдарламасына сенгенін мойындаса, жазушы Дулат Исабеков жауапты сәтте партия зиялы қауым өкілдерін «тастап кетті» деп шағымданды. Сол кезде сөз алған зиялы қауым өкілдері Азат Перуашев Парламентке партиялық тізім бойынша кім кіретіні туралы шешімді партияның орталық комитеті қабылдайтынын айтты.

«Ақ жол» партиясы 2015 жылғы 26 сәуірде өткен кезектен тыс сайлау барысында өзінің президент лауазымына кандидатын ұсынудан бас тартты. Ақжолдықтар «халықты тоталитарлық державаның ешкімге белгісіз провинциясынан экономикасы мықты және заманауи қоғамы бар тәуелсіз мемлекетке алып келген» Нұрсұлтан Назарбаевтың кандидатурасын қолдайтынын мәлімдеді.

2019 жылы Азат Перуашев Президент лауазымына өз кандидатурасын ұсынудан бас тартты.
«Шын мәнінде, біз партия мен партия жетекшісі бірдей болған жағдайдан аулақ болуымыз керек. Жоқ, "Ақ жол" партиясы Перуашевке қарағанда әлдеқайда кең. Біз бүгін өңірлердегі партия лидерлері ретінде ұлттық деңгейде партия төрағасымен бәсекеге түсіп, маңызды идеяларды ілгерілете алатын лайықты адамдар аз емес екенін көріп отырмыз. Мен бұл президенттік сайлауға қатыспаймын деп шешім қабылдаймын. Егер біз партияның дамуын қаласақ, онда бәсекелестікті ынталандырып, жаңа тұлғаларды әкелуіміз керек», — деп атап өтті Азат Перуашев партия съезінде.
«Шын мәнінде, біз партия мен партия жетекшісі бірдей болған жағдайдан аулақ болуымыз керек. Жоқ, "Ақ жол" партиясы Перуашевке қарағанда әлдеқайда кең. Біз бүгін өңірлердегі партия лидерлері ретінде ұлттық деңгейде партия төрағасымен бәсекеге түсіп, маңызды идеяларды ілгерілете алатын лайықты адамдар аз емес екенін көріп отырмыз. Мен бұл президенттік сайлауға қатыспаймын деп шешім қабылдаймын. Егер біз партияның дамуын қаласақ, онда бәсекелестікті ынталандырып, жаңа тұлғаларды әкелуіміз керек», — деп атап өтті Азат Перуашев партия съезінде.
Сөз соңында Азат Перуашев «Ақ жол» партиясынан кандидат есімін жариялады — ол VI сайланған Мәжіліс депутаты Дания Еспаева болды.

Компроматтар қаптағанда

Компроматтар қаптағанда

Азат Перуашевтің саяси мансабы ең сәтті басталғандай еді. Бірақ ол сыннан құтыла алмады, жиі болмаса да, оның партиялық қызметіне қатысты көп айтылды. Компромат күмәнді ресурстарда жарияланса да, кейде Перуашев ақталуға мәжбүр болды.

2012 жылы Перуашев жазған электрондық хат пайда болды. Онда ол қай жерде болса да, қандай лауазымдарды атқарса да, өзін әрқашан туыстарын тартып, сайлау кезеңдерінде де соларға сүйенетінін мойындады. «Қазақстан алюминийі» АҚ бас директорының орынбасары бола тұра, Александр Машкевичке миллиардер болуға көмектескенін, ол өзі басқаратын Азаматтық партияны олигарх қаржыландырғанын айтқан.

Перуашев ресми мәлімдеме жасап, «ақпараттық арандатудан» жауапкершілік алудан толық бас тартты.

Перуашевтің Burson-Marsteller Швейцария филиалының кеңесшісі Мари-Луиза Бауманнмен хат алмасуының скриндері «компромат» сайттарында жүйелі түрде жарияланды. Онда Бауманн «Перуашев мырзаға Швейцария саясаткерлеріне тікелей қол жеткізуге көмектесуі керек болғаны, ол Женевада Ақорданы сынға алған Храпуновты экстрадициялауға көмектескісі келді» деп мәлімделді.

Қазақстандық биліктің мүддесін қорғағаны үшін партиялықтар Бауманнға 150 мың еуро ұсынды деген болжам бар. Партия мүшесі өз көзқарасы бойынша не болып жатқанын түсіндіруге мәжбүр болды.
«Сыбайлас жемқорлар ұрлаған ақшаны Қазақстанға қайтару мәселесін "Ақ жол" партиясы V шақырылымның Мәжілісіндегі алғашқы күннен бастап көтерді. Біз Үкімет пен құқық қорғау органдарына оннан астам сауал жолдадық, онда қазақстандық шенеуніктер мен мемлекеттік кәсіпорындардың басшыларына тиесілі офшорлық аймақтардағы банк шоттарын ашуды талап еттік. Сондай–ақ шығу тегі күмән тудыратын қаражатты қайтаруды талап еттік – мысалы, Әблязовтің, Храпуновтың және соларға ұқсастардың миллиардтарын.

Бұл мәселеде бізге швейцариялық әріптестер көмектесуге келісті, мен осы елдің ұлттық кеңесінде (Парламентінде) бірнеше рет болдым, Швейцария депутаттары Қазақстанға келді, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі кеңестің отырысына қатыстым, сыбайлас жемқорлардың, соның ішінде сол Храпуновтың заңсыз әрекеттерінен зардап шеккен қазақстандық кәсіпкерлермен кездестім», — деді Перуашев.
«Сыбайлас жемқорлар ұрлаған ақшаны Қазақстанға қайтару мәселесін "Ақ жол" партиясы V шақырылымның Мәжілісіндегі алғашқы күннен бастап көтерді. Біз Үкімет пен құқық қорғау органдарына оннан астам сауал жолдадық, онда қазақстандық шенеуніктер мен мемлекеттік кәсіпорындардың басшыларына тиесілі офшорлық аймақтардағы банк шоттарын ашуды талап еттік. Сондай–ақ шығу тегі күмән тудыратын қаражатты қайтаруды талап еттік – мысалы, Әблязовтің, Храпуновтың және соларға ұқсастардың миллиардтарын.

Бұл мәселеде бізге швейцариялық әріптестер көмектесуге келісті, мен осы елдің ұлттық кеңесінде (Парламентінде) бірнеше рет болдым, Швейцария депутаттары Қазақстанға келді, Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жөніндегі кеңестің отырысына қатыстым, сыбайлас жемқорлардың, соның ішінде сол Храпуновтың заңсыз әрекеттерінен зардап шеккен қазақстандық кәсіпкерлермен кездестім», — деді Перуашев.
Оның айтуынша, нәтижесінде Швейцария Ұлттық Кеңесінің депутаттары өз құқық қорғау органдарына Храпунов пен оның отбасының жағдайы туралы бірнеше сұрау салған.

Бірақ лоббилеуші-Перушаевтің жанжалы тынышталып қалған уақытта тағы бір мәселе шыға келді — Перушаевтің зәулім вилласы туралы ақпарат тарады. Әблязовтің «Республика» газетінде материал пайда болды: Перуашевтің әйелі Дина Демидова Түркиядағы Анталия маңында €300 мың зәулім вилла сатып алды.

Партиялық «Караван» газетіне берген сұхбатында былай мәлімдеді: «Иә, жылжымайтын мүлік бар. Бірақ вилла емес, коттедж, €300 мың емес, €220 мыңға сатып алынған. Жалпы, бұл тұрғын үй ипотекаға сатып алынды, ал қазір кімнің ипотекасы жоқ? Оның үстіне, Дина Төлегенқызы бірден табыс туралы декларацияға сатып алуды енгізіп қойған — бәрі заңды.
2013 жылы Перуашев бизнесті рейдерлік жолмен басып алды деп айыпталды. Алматы облысы Ұйғыр ауданы Кетпен ауылының кәсіпкері Юнус Юсупов Парламент депутаты, «Ақ жол» партиясының төрағасы Азат Перуашевке бекер сенім артқанын және 2010 жылы оған жарты миллион теңге көлемінде өзінің «Жайнақ и Ко» компаниясы акцияларының бақылау пакетін тапсырғанын мәлімдеді. Компания ыстық минерал бұлақтарын пайдалануға лицензия алды, минерал су шығарды. Сол уақытта фирманың «Даму» қоры алдында берешегі болған және ол жеңілдетілген несиеге мұқтаж болды.

Сол кезде «Атамекен» кәсіпкерлер одағының төрағасы болып тұрған Азат Перуашев Юнус Юсуповтың қаржы мәселелерін шешуге уәде берген екен. Бірақ олардың іскерлік келісімдері сот жанжалына ұласты. Юсупов сотқа Перуашев табиғатты пайдалануға лицензия, құрылтай құжаттарын алып, кәсіпкердің өзін меншік иесінің құқығынан айырды деп шағымданды.

Іс судья Жанар Ргебектің төрағалығымен Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотында қаралды. Сот процесінде депутаттың адвокаты Тимур Нұғыманов кәсіпкердің талаптарын «ойдан құралған» атады және Юсупов Перуашевке өзінің пайдасыз бизнесін мәжбүрлеп жүктегенін және ол бүкіл елге жала жапқанын айтты. Алматы облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық соты Юнус Юсуповтың талап-арызын қанағаттандырудан бас тартты.

Алайда прокурор Әнуар Үйсенбеков жауапкер Азат Перуашевтің тарапынан заңбұзушылықтар болғанын айтып, соттан Парламент атына жеке ұйғарым шығаруды сұрады. Бұл Перуашевтің Парламент депутаты ретінде бизнеспен айналыспауы керек деген пікір болды. Сот прокурордың бұл өтінішін қанағаттандырудан бас тартты.

Перуашевтің өзі журналистерге мынаны айтты:
«Бұл тақырып маған қызық емес. Сондықтан мен түсініктеме бергім келмейді. Иә, мен бұл адамға бір рет көмектестім, енді ол маған жаласын жауып жатыр. Жалпы, мен процесте бір тарапта емеспін. Мен фирманы басқаруды үшінші тұлғаларға бұрын-ақ өткізіп тастағанмын. Бұл әңгімені аяқтайық».
«Бұл тақырып маған қызық емес. Сондықтан мен түсініктеме бергім келмейді. Иә, мен бұл адамға бір рет көмектестім, енді ол маған жаласын жауып жатыр. Жалпы, мен процесте бір тарапта емеспін. Мен фирманы басқаруды үшінші тұлғаларға бұрын-ақ өткізіп тастағанмын. Бұл әңгімені аяқтайық».
Перуашевтің өмірінде онымен тікелей байланысты емес жанжалдар да болған. Жанжал оның партиясына қатысты еді. 2012 жылғы 27 қыркүйекте қаржы полициясының жедел-тергеу тобы «AB-Group» ЖШС Атырау қаласында салған тұрғын үйдегі 9 пәтерге меншік құқығын алаяқтық жолмен иелену фактісі бойынша Мәжіліс депутаты Аманжан Рысқалиге қатысты қылмыстық іс қозғады. Нәтижесінде құрылыс компаниясы 200 млн тг сомасында залал келтіргені айтылды. 1 қазанда Аманжол Рысқалиге сырттай айып тағылып, сот оны қамауға алуға санкция берді.

Ал осыдан бір ай бұрын депутаттың ағасы Бергей Рысқалиев Атырау облысының әкімі қызметінен алынған еді.
Анықтама: 2019 жылдың қаңтар айында Атырау облысының бұрынғы әкімі Бергей Рысқалиев 17 жылға бас бостандығынан айырылды. Ол біреудің мүлкін ұрлады, алаяқтық жасады, қылмыстық қоғамдастық құрды және оны басқарды, лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдаланды және пара алды деп айыпталды. Оның ағасы Аманжан Рысқали 16 жылға бас бостандығынан айырылды.

Бергей Рысқалиев Атырау облысы әкімдігінің өзге де лауазымды тұлғаларымен алдын ала сөз байласып, өзінің қызмет бабын пайдалана отырып, аса ірі мөлшерде сеніп тапсырылған мемлекеттік ақша қаражатын ұрлаудың қылмыстық схемасын әзірледі. Келтірілген шығын 72 млрд теңгеден асты. Қылмыстық іс 754 томнан тұрды. Сотталушылардың келмеуіне байланысты іс сырттай қаралды.
3 қазанда ҚР Экономикалық қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі Аманжан Рысқалиге іздеу жариялады, осыған байланысты «Ақ жол» оны партия құрамынан шығарды.